على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1097

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

جشم ( jocom ) ا . ع . مردمان فربه . جشميزج ( jacmizaj ) ا . ع . - مأخوذ از چشميزك فارسى - دانهء مثلث و براق و سياه به قدر بهدانه كه در داروى چشم به كار برند . جشن ( jacn ) ا . پ . شادى و عيش و كامرانى و عروسى و مجلس نشاط و مهمانى و عيد . و جشن بزرگ : نوروز خاصه است كه روز ششم فروردين ماه قديم بود و آن روز را خرداد گويند . و جشن پوردگان : جشن ده روزه‌ايست كه پنج روز از آخر ابان ماه بر پنج روز مسترقه افزايند و درين ايام جشن بزرگى گيرند . و جشن تيرگان : روز سيزدهم تير ماه قديم است چه درين روز نام ماه با نام روز موافق است و ميان افراسياب و منوچهر نيز درين روز صلح واقع شده . و جشن خردادگان : روز ششم خرداد ماه است چه درين روز نام ماه با نام روز موافق مىشود . و جشن سده : روز دهم بهمن ماه است كه پنجاه روز بعيد نوروز مانده باشد و اين جشن از جشنهاى بزرگ ايران بوده . و جشن مردگيران : روز پنجم اسفندار ماه است . و جشن مريم : طعام و شرابى كه از جنبانيدن درخت از براى مريم حاصل مىگشت . و جشن نيلوفر : در روز هفتم خرداد ماه اين جشن معمول مردم ايران بوده . جشن ( jacan ) ا . پ . حرارت و گرمى تب . جشنة ( jocnat ) و ( joconnat ) ا . ع . يك نوع مرغى . جشن ساز ( jacn - s z ) ا . پ . روز اول از سالهاى ملكى . جشنگاه ( jacn - g h ) ا . پ . جائى كه در آن جشن مىگيرند . جشنى ( jacni ) ص . پ . عياش و شكم پرست . و برپا دارندهء جشن . جشو ( jacv ) ا . ع . كمان سبك ( لغتى است در جشء ) . ج : اجشاء و جشوات . جشوات ( jacav t ) ا . ع . ج . جشو . جشوء ( jocu ' ) م . ع . جشئت نفسه جشوء ( از باب فتح ) : برآمد جان او از اندوه و يا از ترس . و بشوريد دل او و آمادهء قى گرديد . و جشأ على نفسه : تنگى كرد بر خود . و جشأ الليل و البحر : تاريك شد شب و مشرف گرديد دريا . و جشئت الغنم : بر آوردند گوسپندان آوازى از حلقهاى خود . و جشأ القوم : بر آمدند گروه از شهرى بشهرى . جشوب ( jocub ) ا . ع . زن كوتاه بالاى درشت . جشوبة ( jocubat ) م . ع . جشب جشوبة ( از باب كرم ) : درشت و بدمزه شد و بد خورش گرديد . جشور ( jocur ) م . ع . جشر الصبح جشورا ( از باب نصر ) : دميد . صبح . جشه ( jacce ) ا . پ . پيمانهء روغن . جشه ( jocce ) ا . پ . آستين پيراهن و قبا و مانند آن . جشيب ( jacib ) ا . ع . بنو جشيب ا خ : نام بطنى از تازيان . جشيب ( jacib ) ص . ع . جامهء درشت . و درشت از هر چيزى . و بد مزه . و رجل جشيب الماكل : مرد بدخورش . جشير ( jacir ) ا . پ . جولاهه و حائك و بافنده . جشير ( jacir ) ا . ع . تيردان چرمى . و جوال ستبر . و انبان . و مرد بىزن . جشيره ( jacire ) ا . پ . جولاهه و بافنده و حائك . و آش آرد ماستى . جشيش ( jacic ) ا . ع . پست گندم و جز آن . و نوعى از طعام كه از كبيدهء گندم و گوشت و يا خرما ترتيب دهند و از اعلام است . جشيشة ( jacicat ) ا . ع . كبيدهء گندم و مانند آن . جشيشه ( jacice ) ص . پ . چشيشه و اسب سپيد خاكسترى . جشيم ( jacim ) ا . ع . ستبر درشت . جص ( jass ) م . ع . بات يجص فى الرباط ( از باب ضرب ) : يعنى همهء شب را مىناليد از سختى و تنگى بند و قيد . جص ( jass ) و ( jess ) ا . ع . معرب گچ و بمعنى آن . جصاجص ( jos jes ) ص . ع . مكان جصاجص : مكان سپيد و هموار . جصاص ( jass s ) ا . ع . گچ‌گر و گچ‌ساز . جصاصات ( jass s t ) ا . ع . ج . جصاصة . جصاصة ( jes sat ) ا . ع . گچ‌گرى و گچ‌سازى . جصاصة ( jass sat ) ا . ع . جائى كه در آن گچ سازند . ج . جصاصات . جصيص ( jasis ) ا . ع . فرياد و ناله يق له جصيص اى تاوه و انين . جصيصة ( jasisat ) ا . ع . آواز و شور و غوغا . و هذه جصيصة من ناس و اصيصة در وقتى گويند كه قومى بخانه‌ها و محل نزولشان نزديك گردند . جض ( jazz ) م . ع . جض جضا ( از باب ضرب ) : خراميد و با تبختر رفت . و جض عليه بالسيف : حمله كرد بر او بشمشير . جضد ( jazd ) ص . ع . رجل جضد : مرد چابك لغتى است در جلد . جضم ( jozom ) ا . ع . مردمان بسيار خوار . جضم ( jezamm ) ا . ع . ستبر پهلو و